نقاشی به کودک فرصت تنظیم یافته های خویش را از جهان بیرون می دهد، تا در ضمیر ناخودآگاه خود نهادینه نماید. نقاشی یک وسیلۀ فرافکنی عقده ها و مشکلات او به بیرون است تا از محرومیت ها و ممنوعیت ها خود را رها سازد. نقاشی کودکان در واقع آزاد سازی کودک از فشارهای روانی وقتی صورت می گیرد که او هرگز به آموزش تحمیلی تن ندهد و والدین و مربیان او را به تقلید و کپی برداری وادار ننمایند. و او را در کشیدن نقاشی آزاد بگذارند، نادیده گرفتن این ندای کمک و آزاد اندیشی کودک در ترسیم نقاشی باعث می شود که کودک به نوعی زندگی ریاکارانه و سرکوب گرایانه تن بدهد و فشارها همچنان به او وارد شوند.

نقاشی کودکان حاوی جزئیاتی مرموز و حتی اضطراب آور است. حال سؤالی مهم مطرح است که چرا این قدر نقاشی کودکان اهمیت دارد؟ و اساساً انگیزۀ کشیدن نقاشی توسط کودکان چیست؟ کودک با ترسیم نقاشی به آنچه که در زندگی عینی و واقعی خویش نمی رسد در نقاشی هایش بدان ها دست می یازد. در واقع نقاشی کودکان واگویه و ترجمان درون کودک است و به آرمان هایی برآورده نشدۀ او پاسخ می گوید و موقتاً او را به آرامش نسبی می رساند. و روان خود را آرام می سازد، همان طور که انسان و بخصوص کودکان، آنچه را که در بیداری به آرزوهای دست نیافتنی خود دست نمی یازند در خواب با دیدن رؤیاها اغنا می شوند، در واقع با دیدن رؤیا از فشارهای درونی خود می کاهند.

شتر در خواب بیند پنبه دانه                                         گهی لُفْ لُفْ خورد گه دانه دانه

لذا نقاشی کودکان نشانگان قابل اعتماد حالات هیجانی و عاطفی شخصیت آن‌هاست.

کودکان با نقاشی خود با جهان واقعی ارتباط برقرار می کنند و خود را از ذهنیات خویش خالی می نمایند و یک تخلیۀ هیجانی انجام می دهند، آن ها با کشیدن نقاشی تصور خود را از جهان ترسیم می نمایند. نقاشی کودکان همچنین دارای ارزش های رمزآلود نیز می باشد و کودک با نقاشی خود «کدگذاری» می کند و نقاشی او دنیایی است پر از رمز و راز.

نقاشی کودکان تعارضات درونی کودک را با خانواده اش به نمایش می گذارد. از آن جایی که کودک نمی تواند به راحتی احساسات چالشی درونی خود را عنوان کند، به وسیلۀ کشیدن نقاشی ما می توانیم از خطوط قرمز آن ها عبور کنیم و به کاوش درونی او بدون مقاومت بپردازیم، و از پشت صحنه های مخفی کودک آگاهی بیابیم، و در واقع هر گاه با گفتگو و پرسیدن نتوانیم به چالش ها و فشارهای درونی کودک دست بیابیم به وسیلۀ نقاشی می توانیم به انگیزه های ژرف و منفی یا مثبت او پی ببریم.

کودک باید آزادانه سخن بگوید و چون معمولاً کودکان قادر نیستند که آزادانه احساسات خود را بیان نمایند به وسیلۀ نقاشی هیجانات خود را به نمایش می گذارند. نقاشی کودکان و به ویژه نقاشی خانواده از طرف کودک به او اجازه می دهد تا تمایلات سرکوفته و فشارهای روانی و عقده های خود را فرا فکنی و برون ریزی نماید.

کودک در واقع از طریق نقاشی واقعی ترین احساسات خود را از والدینش روی کاغذ عنوان می نماید. وقتی کودکی نقاشی خانواده اش را می کشد و خودش را در کنار اعضای خانواده تحت تأثیر عواطف، تمایلات، هیجانات، ترس ها، جاذبه ها، انزجارها، محبوبیت هایش و تعارضات شخصیتی عمیق خود به نمایش می گذارد. لذا می توان گفت نقاشی کودکان یک تست شخصیت می باشد. وقتی به یک بزرگسال گفته می شود خانواده ات را بکش یک خانواده با تمام اعضای آن به طور کامل می کشد ولی وقتی به کودک گفته می شود خانواده ات را بکش احساس خود را از خانواده می کشد.

یعنی شدّت پذیرش و مقبولیت اعضای خانواده را ترسیم می کند و یا حتی گاهی تا حذف بعضی از اعضای خانواده، پیش می رود. به عبارت دیگر با نقاشی خانواده می گوید که خانواده اش را چگونه می بیند همان گونه می کشد که احساس می کند نه آن گونه که باید یک خانواده را بکشد، مثلاً اگر کودکی پدرش را به پدری قبول نداشته باشد با این که پدر موجود است اما در نقاشی اش پدر را حذف می نماید!!

لذا این که گفته می شود نقاشی احساسات درونی کودک را ترجمه می نماید یعنی همین. اگر مادر برای کودک بسیار عزیز و مهربان باشد، در نقاشی مادر را با تمام قدرت زیباسازی می نماید. هم مادر را زیبا می کشد و هم تزئینات ظاهری او را در نقاشی خود ظاهر می نماید او را بزرگ تر می کشد. حتی ممکن است خود را در کنار مادر و دور از پدر بکشد. گاهی دست خود را در دست مادر به نمایش می گذارد و این گونه نقاشی کودکان بیانگر احساس واقعی و درک واقعی خود، از پدر و مادر و خانواده اش بوده و آنان را روی کاغذ ترسیم می نماید.

البته با اینکه نقاشی کودکان گویای شخصیت کودک است ولی در مرحلۀ بعد باید دربارۀ نقاشی با خود کودک صحبت شود تا به حقیقت احساس او پی برد.

او باید ترجیحات یا انزجارهای گوناگون خود را نسبت به اشخاص در نقاشی خود ابراز نماید و سپس الگو پذیری خود را از اشخاص کشیده شده در نقاشی ابراز کند، فاصله های اشخاص در نقاشی بسیار حائز اهمیت است و به منزلۀ یک مکانیزم دفاعی است.

نوشته نقاشی کودکان child drawing family analysis اولین بار در روانپژوهی. پدیدار شد.

نوجوانی انتقال از مرحلۀ آخر کودکی به مرحلۀ بالندگی و کمال است و تحولی عمیق در جسم و روان و قدرت جسم و تخیل ایجاد می نماید.

 نوجوان در این مرحله از زندگی خود یک تحول ناگهانی روحی و روانی، از جمله یک خودشیفتگی شدید یا توجه افراطی به خویشتن پیدا می نماید. او به یک درونگرایی افراطی روی می آورد و به گوشه نشینی و انزوا طلبی شوق می یابد. به عبارت دیگر نوجوان در یک بحران قرار می گیرد و بحران شخصیت پیدا می نماید. و به دنبال هویت طلبی خویش است که من که هستم و چه اهدافی دارم؟! ترشح هورمون های غدد داخلی به ویژه هورمون های جنسی طوفانی در درون نوجوان بوجود می آورد!

به نظر بزرگسالان، نوجوانان پرتوقع می باشند و حد و مرز نمی شناسند و بی‌‏انگیزگی، بی علاقگی به تحصیل، بی حرمتی به بزرگترها، خوش گذرانی های افراطی، تمرّد و سنّت شکنی و نوگرائی و… را جزو رفتارهای ناپسند آنان می پندارند. و از طرف دیگر نوجوانان مدعی اند که والدین و مربیان، آن ها را درک نمی نمایند!! متأسفانه، شکاف نسلی بین والدین و نوجوانانشان بسیار عمیق است و مانند دیواری سر به فلک کشیده بین دو نسل خودنمایی می نمایند. والدین از منفی گرایی نوجوانان گله دارند، از سرکشی و عصیان آن ها و از خودرأیی و تمرّد آن ها شکایت دارند، حال آن که آن ها به اقتضای سن بلوغ این رفتارها را انجام می دهند. و در واقع قصد و غرضی ندارند. و بیشتر این امور در آن ها طبیعی است و در واقع در صورت مدارا با آن ها مرحله ای گذرا و موقت است و نگران تثبیت آن ها نباید بود!!

نیش عقرب نه از ره کین است ـ اقتضای طبیعتش این است!

در سنین بلوغ، بیشترین و نمایان ترین دگرگونی در چارچوب کلی رشد و تحول بوقوع می پیوندد، به طوری که هم نوجوانان و هم اطرافیان آن ها دچار شگفتی و حیرت و سردرگمی می گردند.

نوجوانی پلی از کودکی به سوی بزرگسالی است، دورانی است که افراد از آرامش و راحتی دوران کودکی فاصله می گیرند و به سوی گرفتاری های دوران بزرگسالی می شتابند، لذا دوران بلوغ هم برای والدین و هم برای خود نوجواذن بسیار هراس آور می باشد.

غریزۀ جنسی، این کنش پرتوان، بیدار می گردد و نوجوان را در هاله ای از شورمندی و هیجانات قرار می دهد و غدد جنسی، به ویژه در او فعال می گردد.

سرکشی، تمرّد و عصیان از دستورات والدین آن ها را به بیچارگی می کشاند و بدین صورت تربیت شدن نوجوان کاری پر دردسر می باشد ولی با تمام سختی های آن‌ بسیار هیجان انگیز و پرشور و حرارت نیز می باشد.

در این دوره اقتدار و جایگاه والدین بوسیلۀ نوجوان زیر سؤال می رود، والدین در رابطه با نوجوان باید به دو زبان مسلط باشند، یکی زبان خودشان و دیگری زبان نوجوان.

دوران نوجوانی دوران بحران است، جسم و روان او دستخوش تغییرات و دگرگونی های ناگهانی قرار می گیرد و نوجوان دچار احساسات سردرگم و متناقض و زودگذر می گردد. نوجوان دائم در جستجوی هویت و توانایی برای گذران زندگیش برمی آید. پس نوجوانی یک فرآیند انتقال از کودکی به بزرگسالی است، یک دوران دشوار، پر التهاب و پر کشمکش است.

دوران نوجوانی سن بیداری غریزۀ جنسی است و در صورت عدم مدیریت صحیح و اطلاع رسانی به موقع و عدم آموزش های لازم، نوجوان به انحرافات گوناگون دچار می شود. خانواده و فرهنگ جامعه از او می خواهند که هرچه زودتر مستقل شود و آمادگی و مهارت های لازم را برای زندگی حرفه ای و اجتماعی به دست آورد. لازم به تذکر است که بیشتر دشواری ها و درگیری ها و چالش های والدین با فرزندانشان مربوط به حس استقلال طلبی آن هاست.

نوجوانان برای به دست آوردن استقلال خود دست به هر کاری می زنند حتی گاهی سخت رودرروی والدین خود می ایستند و حاضرند هر پیامدی را تحمل کنند.

دوران نوجوانی دورۀ افراط و تفریط می باشد، در تمام رفتارهای او چشمگیر می باشد و از علائم و مشخصات آن طوفان درونی و فشارهای هیجانی می باشد.

حضرت امیرالمؤمنین علیه السّلام از این دوران به دوران سکر الشباب یا مستی نوجوانی یاد نموده اند؛ این دوران با درهمریختگی افکار و گیجی خاصی همراه است. این دوران با یک طوفان روحی شدید که همانطور که گفته شد قسمت اعظم بحران های او کوششی است برای اثبات استقلال طلبی خود می باشد.

بسیاری از کج رفتاری های نوجوان به خاطر ویژگی های سنین نوجوانی است و به دنبال آن نبایستی این کج خلقی ها و کژرفتاری ها را به حساب بدی آن ها گذاشت. این سن، سن بحران هویت است که به دلیل تجارب نامطلوب دوران کودکی و یا شرایط نامساعد کنونی است و باعث بحران هویت Identity Crisis می گردند. این دوران با تحول سریع جسمانی، روانی، رفتاری و شخصیتی همراه است. این دوران، دوران بازسازی تجربه های نامطلوب گذشته است. دوران بازسازی نظام ارزش هاست و نوجوان در صدد رسیدن به هویت خویشتن است. چون دوران نوجوانی یک مرحلۀ انتقالی برای کودک و والدین محسوب می شود. هر کس در طول زندگی خود به ناچار باید از این گردباد شدید عبور کند، والدین برای پیشگیری از چالش های نوجوانان با خودشان باید به ویژگی های سنین نوجوانی آگاه باشند و از طرف دیگر باید روش‌های برخورد با آن ها را به خوبی بدانند و الاّ با دشواری های گوناگونی روبرو خواهند شد.

والدین باید از روش های تربیتی نوین آگاهی کافی داشته باشند و از آن جائی که روش های تربیتی نوین و امروزی «پاندولی» می باشند و روز به روز در معرض تغییر و تحول هستند ضرورت به روز بودن والدین بیش از پیش جلوه گری می نماید. والدین باید یک بازنگری در روش‌های انضباطی، ارتباطاتی و نظارت گری خود داشته باشند و با آموزه های نوین، خود را همراه با فرزندان خویش متحول کنند تا بتوانند آنان را بهتر درک نمایند.

نوشته بلوغ Adolescence اولین بار در روانپژوهی. پدیدار شد.

وقتی کسی گناهی مرتکب می شود پس از ارتکاب به کناه در درگاه الهی، به دلیل این که فطرت فرد دچار آزردگی شده با توبه و اقرار و اعتراف به گناه، بار گناه خود را سبک می نماید تا بتواند به یک زندگی سعادتمند ادامه دهد. در واقع پس از ارتکاب گناه، آزردگی روحی و فطری فرد را می آزارد.

وقتی فرد با خدا سخن می گوید و اقرار می کند، در واقع با سخن گفتن و خالی شدن و به آرامش روانی می رسد. سخن گفتن با یک مشاور متخصص و حاذق و دلسوز، باعث می شود تا از آشفتگی و تردید بیرون آیید. شما با طرح مشکل خود با یک مشاور و کارشناس، در واقع احساسات منفی و افکار مزاحم خود را با او در میان می گذارید تا از دست هجوم این افکار منفی (negative feelings) نجات یابید.

مشاور با صلاحیت هایی همچون رازداری، صبر و حوصله، و تکنیک های برتر ارتباطاتی، مشکل شما و علل آن را رفع می کند و سپس راه حل های پیشنهادی خود را به شما عنوان می کند. راه حل های مناسب را ارائه می دهد و به مراجعه کننده کمک می کند تا بتواند بهتر با مشکل بوجود آمده کنار بیاید و سازگاری نماید. ولی متأسفانه هنوز کسانی هستند که فقط به خاطر برچسب و انگ ”بیماری روانی داشتن“ از رفتن به نزد مشاور خودداری می کنند و بدین ترتیب بار سنگین مشکل خود را یک تنه به دوش می کشند. خوشبختانه اخیراً این تصور در میان افراد کمتر به چشم می خورد.

کار مشاوران قضاوت کردن و داوری کردن، و کسی را محکوم کردن و یا دیگری را تبرئه کردن نیست. او صرفاً وقایع و موضوعات را توصیف می کند و به شرح آن ها می پردازد، تا شما را به آرامش برساند و سپس راه حل های گوناگون را مطرح کند. تا شما با انتخاب بعضی از این راه حل ها خود را از نگرانی نجات دهید. بنابر این شما وقتی به مشاور مراجعه می نمایید در واقع زمانی است که اگر بخواهید در زندگی تصمیم مهمی بگیرید و یا بخواهید این تصمیم درست باشد و یا در مورد کاری دو دل باشید و تردید داشته باشید و یا بخواهید در شغل و حرفه ی خود تجدید نظر کنید و روش های به روز تری را بیاموزید و یا نهایتاً اگر بخواهید در ارتباط خویش با اطرافیان. فرزندان، همسر و همکاران خود روش های برتر ارتباطاتی را فرا بگیرید باید با مشاوری حاذق و دلسوز متعهد به مشاوره بپردازید.

در واقع مشاور با دانش و اطلاعاتی که دارد و با آموزش های لازم، شما را به زندگی امیدوار می نماید، نقاط ضعف و قدرت شما را کشف می نماید و به شما کمک می کند تا خواسته ها و تمایلات شما بر اساس توانمندی های شما باشد تا در تصمیم گیری ها بهتر تصمیم بگیرید و در نهایت زندگی بهتری داشته باشید. مشاور با همدلی و درک بهتر شما، آرامش روانی و اطمینان و اعتماد را به شما برمی گرداند.

مشاور با کشف و با ارائه ی راه حل های گوناگون به شما احساس رضایت و خرسندی می دهد و راه را برای موفقیت و پیشرفت بیشتر باز می نماید.

مشاور توانمندی ها و شایستگی های بالقوه ی شما را به فعلیت درمی آورد، مشاور قادر است با راه حل های مناسب با توانمندی های شما، دیدگاه های شما را نسبت به زندگی عوض نماید. به شما کمک می کند تا افکار مزاحم و ناراحت کننده را از خودتان دور کنید و افکار مثبت و خوش بینانه را جایگزین نمایید.

با درک متقابل شما و همدلی و همنوایی با شما، امنیت و اطمینان روانی را به شما هدیه می کند. توانمندی های شما را در غلبه بر موانع و مشکلات بر شما نمودار می نماید، مهارت های زندگی (life skills) را به شما آموزش می دهد تا شما بتوانید در زندگی مستقل باشید و مسائل خودتان را حل نمایید و به آرزوها و تمایلات خویش دست یابید.

در خاتمه بدانید و آگاه باشید که نیاز به مشاور در دنیای امروز بیش از پیش از هر زمان دیگراحساس می شود، به خصوص با ورود به قرن هزاره سوم، چون پیشرفت علم و تکنولوژی به سرعت تصاعدی افزایش می یابد، به همان نسبت زندگی از پیچیدگی و تنیدگی ویژه ای برخوردار می شود و زندگی ما را تهدیدات بیشتری احاطه می کند و با مشورت با مشاوران کارشناس و متخصص می توانید این تهدیدات را به فرصت های برتر زندگی خود تبدیل کنید، هرچند که استفاده از فنون مشاوره نوعی هنر است ولی این فنون می تواند برای همگان مورد توجه قرار بگیرد.

نوشته مشاوره Consulting اولین بار در روانپژوهی. پدیدار شد.

وقتی کسی گناهی مرتکب می شود پس از ارتکاب به کناه در درگاه الهی، به دلیل این که فطرت فرد دچار آزردگی شده با توبه و اقرار و اعتراف به گناه، بار گناه خود را سبک می نماید تا بتواند به یک زندگی سعادتمند ادامه دهد. در واقع پس از ارتکاب گناه، آزردگی روحی و فطری فرد را می آزارد.

وقتی با خدا سخن می گوید و اقرار می کند، فرد در واقع سخن گفتن و خالی شدن و به آرامش روانی رسیدن می باشد. سخن گفتن با یک مشاور متخصص و حاذق و دلسوز، باعث می شود تا از آشفتگی و تردید بیرون آیید. شما با طرح مشکل خود با یک مشاور و کارشناس، در واقع احساسات منفی و افکار مزاحم خود را با او در میان می گذارید تا از دست هجوم این افکار منفی (negative feelings) نجات یابید.

مشاور با صلاحیت هایی همچون رازداری، صبر و حوصله، و تکنیک های برتر ارتباطاتی، مشکل شما و علل آن را رفع می کند و سپس راه حل های پیشنهادی خود را به شما عنوان می کند. راه حل های مناسب را ارائه می دهد و به مراجعه کننده کمک می کند تا بتواند بهتر با مشکل بوجود آمده کنار بیاید و سازگاری نماید. ولی متأسفانه هنوز کسانی هستند که فقط به خاطر برچسب و انگ ”بیماری روانی داشتن“ از رفتن به نزد مشاور خودداری می کنند و بدین ترتیب بار سنگین مشکل خود را یک تنه به دوش می کشند. خوشبختانه اخیراً این تصور در میان افراد کمتر به چشم می خورد.

کار مشاوران قضاوت کردن و داوری کردن، و کسی را محکوم کردن و یا دیگری را تبرئه کردن نیست. او صرفاً وقایع و موضوعات را توصیف می کند و به شرح آن ها می پردازد، تا شما را به آرامش برساند و سپس راه حل های گوناگون را مطرح کند. تا شما با انتخاب بعضی از این راه حل ها خود را از نگرانی نجات دهید. بنابر این شما وقتی به مشاور مراجعه می نمایید در واقع زمانی است که اگر بخواهید در زندگی تصمیم مهمی بگیرید و یا بخواهید این تصمیم درست باشد و یا در مورد کاری دو دل باشید و تردید داشته باشید و یا بخواهید در شغل و حرفه ی خود تجدید نظر کنید و روش های به روز تری را بیاموزید و یا نهایتاً اگر بخواهید در ارتباط خویش با اطرافیان. فرزندان، همسر و همکاران خود روش های برتر ارتباطاتی را فرا بگیرید باید با مشاوری حاذق و دلسوز متعهد به مشاوره بپردازید.

در واقع مشاور با دانش و اطلاعاتی که دارد و با آموزش های لازم، شما را به زندگی امیدوار می نماید، نقاط ضعف و قدرت شما را کشف می نماید و به شما کمک می کند تا خواسته ها و تمایلات شما بر اساس توانمندی های شما باشد تا در تصمیم گیری ها بهتر تصمیم بگیرید و در نهایت زندگی بهتری داشته باشید. مشاور با همدلی و درک بهتر شما، آرامش روانی و اطمینان و اعتماد را به شما برمی گرداند.

مشاور با کشف و با ارائه ی راه حل های گوناگون به شما احساس رضایت و خرسندی می دهد و راه را برای موفقیت و پیشرفت بیشتر باز می نماید.

مشاور توانمندی ها و شایستگی های بالقوه ی شما را به فعلیت درمی آورد، مشاور قادر است با راه حل های مناسب با توانمندی های شما، دیدگاه های شما را نسبت به زندگی عوض نماید. به شما کمک می کند تا افکار مزاحم و ناراحت کننده را از خودتان دور کنید و افکار مثبت و خوش بینانه را جایگزین نمایید.

با درک متقابل شما و همدلی و همنوایی با شما، امنیت و اطمینان روانی را به شما هدیه می کند. توانمندی های شما را در غلبه بر موانع و مشکلات بر شما نمودار می نماید، مهارت های زندگی (life skills) را به شما آموزش می دهد تا شما بتوانید در زندگی مستقل باشید و مسائل خودتان را حل نمایید و به آرزوها و تمایلات خویش دست یابید.

در خاتمه بدانید و آگاه باشید که نیاز به مشاور در دنیای امروز بیش از پیش از هر زمان دیگر وجود دارد به خصوص با ورود به قرن 21 چون پیشرفت علم و تکنولوژی به سرعت تصاعدی افزایش می یابد، به همان نسبت زندگی از پیچیدگی و تنیدگی ویژه ای برخوردار می شود و زندگی ما را تهدیدات بیشتری احاطه می کند و با مشورت با مشاوران کارشناس و متخصص می توانید این تهدیدات را به فرصت های برتر زندگی خود تبدیل کنید، هرچند که استفاده از فنون مشاوره نوعی هنر است ولی این فنون می تواند برای همگان مورد توجه قرار بگیرد.

نوشته مشاوره Consulting اولین بار در روانپژوهی. پدیدار شد.

در حالی که اگر به تعریف و مفهوم اصلی اوقات فراغت بپردازیم و با اهدافی که برای آن تعیین می نماییم، درمی یابیم که این معنی اصلاً درست نیست.

اوقات فراغت به زمانی اطلاق می شود که کاملاً غیر رسمی، غیر جدّی و غیر مستقیم است. یعنی ساعاتی از شبانه روز که فرد تحت آموزش رسمی و الزامی نیست و در واقع قدرت انتخاب و گزینش دارد. یعنی از میان گزینه های فراوان حق دارد بر اساس سلیقه ها و علائق خود انتخاب نماید.

با این تعریف هم اهداف و هم محتوای اوقات فراغت متفاوت می شود. اوقات فراغت زمانی است که فرد از کارهای رسمی و قانونی و کلیشه ای و به عبارتی تحمیلی، آزاد شده و به آنچه که تمایل و علاقه دارد، گرایش می یابد.

البته با اوقات فراغت نباید برخورد مقطعی کرد که فقط مختص تابستان باشد بلکه در تمام طول سال باید از اوقات فراغت به نحو احسن استفاده نمود. اوقات فراغت یک پدیده فصلی نیست. اساساً کار و فراغت دو بال یک زندگی سالم هستند. اگر کسی بخواهد یک زندگی سالم و فعال و با نشاط داشته باشد و به راحتی پرواز نماید باید هر دو بال را دارا باشد.

آن چه در اوقات فراغت مهم است برنامه ریزی است. اوقات فراغت به معنی رها بودن و ول بودن نیز نیست. هرگز نباید با برنامه ریزی سنگین و رسمی و درسی صرف اوقات فراغت را تبدیل به کار نماییم!! در واقع اوقات فراغت فرصتی است که نباید اجازه داد به تهدید تبدیل شود.

در اوقات فراغت، بچه ها باید تحت آموزش غیر مستقیم و غیر رسمی و غیر درسی قرار بگیرند و صرفاً بر اساس علائق و سلائق شخصی و ذوق فردی به پر کردن اوقاتشان پرداخت.

در واقع در اوقات فراغت باید به کارهای مورد علاقه شخصی و سرگرمی یا انتخاب بدون دغدغه پرداخت و نقش پدر و مادر و معلم فقط راهنمایی و هدایت بر اساس تعلقات و علائق فرزندان می باشد، درواقع تعیین کننده اصلی برنامه های اوقات فراغت باید خود فرد باشد نه والدین و مربیان. به عبارت دیگر مربیان و پدران و مادران، مجریان و جهت دهندگان دلسوز برای انتخاب های برتر فرزندان می باشند. والدین و مربیان بایستی به نظارت، هدایت و حمایت بپردازند.

لذا چون اوقات، اوقات فراغت است، دلیلی ندارد که تمام وقت او پر باشد و از جانب اولیاء و مربیان تحمیل شود و لذا بچه ها باید حق انتخاب گری داشته باشند و آزادانه بتوانند با سلائق خود وقت خود را پر نمایند.

حال برای این که بدانیم برای فعال کردن اوقات فراغت چه باید کرد به ذکر جزئیات آن می پردازیم:

حق انتخاب گری فرزندان، مورد علاقه بودن رشته انتخابی، غیر درسی بودن رشته مگر به انتخاب خود او، مفرّح بودن، مفید و مؤثر بودن کلاس ها، بسیار امر مهمی است با دادن تکالیف سنگین نیروی روانی بچه ها را مضمحل ننماییم، که دانش آموز با خستگی و فرسودگی سال تحصیلی جدید را آغاز نماید.

لذا اوقات فراغت ساعاتی غیر رسمی و غیر جدی از وقت دانش آموز را شامل می شود که با اختیار و آزادی و بر اساس سلائق و علائق او منطبق باشد و نقش پدران و مادران و مربیان محترم فقط راهنمایی و جهت دادن و نظارت می باشد تا اوقات فراغت به اوقات شاد و پر بهره تبدیل شود نه ساعاتی که کسل کننده ترین اوقات فرزندانمان را شامل شود.

نوشته اوقات فراغت Leisure Time اولین بار در روانپژوهی. پدیدار شد.

پدیده شوم فرزند سالاری و تک تازی بچه ها در خانواده ها یعنی همه چیز حول محور احساسات، نیازها و هیجانات بچه ها می چرخد.

آری پدید ه شوم کودک سالاری مانند بختکی شوم بر بدنه خانواده های عصر کنونی چسبیده و هر روز هم شدیدتر می شود. یعنی اهداف خانواده ها زائیده نیازهای طبیعی و غیر طبیعی، تحت الشعاع تمایلات حقیقی و کاذب فرزندان قرار گرفته است.

این پدیده نابرابر بیشتر در خانواده های قشر متوسط یا بالا ظهور می کند و شکل حادّش امنیت و آرامش را از خانواده ها سلب می نماید، و این عدم قدرت و اقتدار والدین است. بچه ها در این خانواده ها با روحیه طلبکارانه بزرگ می شوند. هرچه پدر و مادر انجام می دهند تو گویی وظیفه شان است، سنت ها کمرنگ می شوند، حرمت و احترام به والدین از بین می رود، حقوق پدر و مادر به موضوعی مضحک و خنده دار تبدیل می شود.

بچه ها لوس، پرتوقع، حسود، گستاخ، بی ادب، هیجان طلب، پرخاشگر، خودخواه، کم تحمل می باشند و در واقع اولین هدف شوم آن ها خانواده می باشد. این پدیده باید به تعادل برسد وگرنه باعث دردسرهای عجیب و غریب می شود که آثارش ابتدا به خانواده و سپس به جامعه آسیب های جبران ناپذیری وارد می نماید.

این توجهات بیش از اندازه و افراطی به کودکان باعث می شود که این واقعیت تلخ به وجود بیاید و این پدیده شوم کودک سالاری به منصه ظهور برسد. و در واقع ظهور و بروز این پدیده مضر و نابرابر، کودک را از حاشیه به متن می آورد و پدر و مادر را از متن به حاشیه می راند! البته کودک هم نباید در حاشیه بماند و به او توجهی نشود ولی پدران و مادران باید فعال ما یشاء در متن باشند و سکان داری نمایند.

پدران و مادران باید دعوت کننده کودکان از حاشیه به متن باشند. یعنی در یک خانواده حق سالار، نه مثل گذشته که پدر سالاری و مادر سالاری حاکم بود و نه کودک سالاری، باید خانواده با هماهنگی و همگونی به یک برنامه ریزی صحیح دست یازند، که حقوق هیچ یک از اعضای خانواده پایمال نشود.

این پدیده منحوس، یعنی فرزند سالاری محصول خانواده هایی است که به آزادی مطلق معتقدند و هیچ گونه محدودیتی را قائل نیستند، البته علل دیگر نیز دارد که از جمله می توان به تک فرزندی، کمی جمعیت خانواده ها، پیشرفته شدن جوامع، بزرگ تر شدن شهرها، وضعیت محیط زندگی و پیشرفت فناوری و تکنولوژی و… اشاره نمود.

البته به نظر کارشناسان کودک سالاری زائیده دو نگرش است:

گروه اول: خانواده هایی هستند که کمبودهای خود را جبران می کنند. بدین معنی که چون خودشان سال های سال در محرومیت به سر می بردند و در خانواده ای مستبد و سختگیر رشد کرده اند،‌ حالا کودک را رها می کنند تا همه نیازهایش برآورده شود و به اصطلاح «عقده ای نشود!»

دسته دوم: کسانی هستند که به اصطلاح عقده ای نیستند و کمبود ندارند، بلکه خود میراث بران شوم نیاکان خویش هستند! و متأسفانه همین گونه پرورش یافته اند و همین گونه نیز پرورش می دهند!

دسته اول معترضان به گذشتگان خویش و دسته دوم پرورش یافته گان نیاکان خود می باشند. هر دو کودک سالاری را ترویج می نمایند.

حال به برخی از روش های پیش گیری و درمان این پدیده نامطلوب می پردازیم:

الف) خانواده ها سعی نمایند کودک را همراه خود و زیر نظر خودشان در متن همراهی نمایند یعنی برای اهداف و تصمیمات خانواده با مشورت و هماهنگی عمل نمایند.

ب) می توان در کنار محبت و انعطاف، از قاطعیت نیز در مواقع ضروری بهره برد. محبت به تنهایی و بدون قاطعیت، مضر است. در واقع محبت نباید افراطی باشد. و محبت را با قاطعیت عجین نمایید و با استواری رأی و قوانین تصویب شده در خانواده همراه کنید.

البته با توجه به این که قاطعیت معنی خشونت نمی دهد. هر چند که به نظر می رسد گاهی اوقات می باید انعطاف را هم به آن دو اضافه نمود. (محبت + قاطعیت + انعطاف)

ج) با ارتباط سالم، مؤثر و مفید با فرزندان رفاقت نمایید.

د) نهایتاً با اطلاع رسانی بجا و مناسب، خانواده را از پدیده شوم عصر حاضر یعنی فرزندسالاری، برهانید.

تربیت کودک از امور مهم در هزاره سوم و عصر ارتباطات می باشد. البته با توجه به اینکه ماهیت تربیت، «شدن» است، نه «کردن» و اینکه وقتی تربیت می کنیم یعنی فقط به انگیزش های بیرونی متکی هستیم و وقتی تربیت را «شدن» معنا می نماییم یعنی به انگیزش های درونی توجه داریم. در تربیت شدن استعدادهای درونی کودک رشد می نماید و ما فقط بستر و شرایط را آماده می نماییم، نه اینکه به جای کودک عمل نماییم. دقیقا مثل یک باغبان.

نوشته فرزندسالاری child centered family اولین بار در روانپژوهی. پدیدار شد.