در واقع ادراک‌های حسی یک نوع تیپ شناسی شخصیت است. همان گونه که یکی از تقسیم بندی‌های شخصیتی، درونگرایی و برونگرایی می باشد و نوع دیگر تیپ شناسی شخصیتA B C D  می باشد، نوع دیگر تیپ شناسی شخصیت، سیستم‌های مرجح یا ادراک‌های حسی می باشد.

در این نوع از تیپ شناسی شخصیت، افراد به سه تیپ تقسیم می شوند 1) بصری ها یا دیداری ها 2) سمعی ها یا شنیداری ها 3) احساسی ها یا لمسی ها. در این بحث شیرین و جذاب و بسیار مؤثر، کارا و مانا، در هر کدام از این تیپ شناسی به دو موضوع مهم پرداخته می شود. یکی دانستن ویژگی‌ها و خصوصیات هر یک از آن‌ها و دیگری چگونگی مواجهه با این افراد، مورد بررسی و مطالعه قرار می گیرد.

همۀ افراد، هر سه این شخصیت را دارا می باشند ولی در هر فرد یکی از این ویژگی‌های شخصیتی در او غلبه دارد و فرد را به آن تیپ شخصیتی، می نامند. هر تیپ شخصیتی دارای ویژگی‌های خاصی است که ما را در شناختن تیپ شخصیتی افراد کمک می نماید ولی نکتۀ مهم و قابل توجه این است که، برای شناخت تیپ شخصیتی افراد به یک فاکتور بسیار مهم دیگری نیاز داریم و آن محورهای شخصیتی می باشند که هر کدام از این سه تیپ شخصیتی دارا می باشند. محورهای شخصیتی یعنی چه؟‌ یعنی هر کدام از این سه تیپ شخصیتی دارای یک محور می باشد و آن بدین گونه می باشد:

بصری ها دارای محور سرعت و شتاب می باشند. سمعی ها دارای محور دقّت و احساسی ها دارای محور آرامش و تومأنینه هستند. در این عرصه بصری ها حدود 50% ، سمعی ها حدود 40% ، و احساسی ها حدود 10% افراد را شامل می شوند.

با توجه به ویژگی ها و محور هر کدام از این تیپ های شخصیتی احساسی ها اصلاً نمی توانند با بصری ها کنار بیایند چون بصری ها همۀ کارشان را با سرعت انجام می دهند و احساسی ها کارهایشان را با آرامش و تومأنینه به انجام می رسانند لذا این دو شخصیت نمی توانند در کنار هم با یکدیگر به تفاهم برسند، در ازدواج اگر به این مهم توجه نشود، کار مشکل خواهد شد، چون این دو شخصیت دارای ویژگی‌های متفاوت بلکه متضاد می باشند و کنار آمدن این دو با یکدیگر به سختی انجام می گردد.

مثلاً بصری ها در همه کارشان سرعت دارند، در خوردن، نوشتن، راه رفتن، رانندگی کردن و صحبت کردن، نمی توانند شمرده صحبت کنند قادر نیستند آرام غذا بخورند، در رانندگی کمتر احتیاط می کنند و در راه رفتن سریع قدم می زنند و بعکس احساسی ها یا همان لمسی ها آرام راه می روند، کندتر می نویسند در غذا خوردن غذا را به خوبی می جوند، و کلاً برای اتمام کارهایشان به زمان بیشتری نیازمند هستند. در صحبت کردن واژگان را شمرده شمرده بیان می کنند، تُن صدایشان بسیار پایین است و حرکات آن ها بسیار به سستی و کندی صورت می گیرد.

افراد سمعی نیز در کارهایشان از دقت بیشتری برخوردارند، حرکاتشان به کندی لمسی ها نیست ولی به سرعت بصری ها نیز نیستند. خانم ها در هر ردۀ شخصیتی که باشند به سمعی ها گرایش دارند، لذا کارهایشان از دقت و توجه بیشتری برخوردار است، معمولاً برای استخدام افراد در پُست‌های گوناگون باید به این ویژگی‌های شخصیتی توجه نمود والاّ فرد در کار خود از موفقیت بی نصیب خواهد بود! مثلاً هرآینه اگر قرار باشد فرد در یک فروشگاه بزرگ یا در یک مدرسه به عنوان معلم یا برای مجری گری برنامه های گوناگون انتخاب گردد، در صورتی که فرد بصری باشد چون از تحرک، نشاط، خلاقیت و زبان تن قوی تری برخوردار است پس نفوذ آنان زیادتر بوده و برنامه بهتر انجام می گردد. به همین دلیل کالاها را بهتر تبلیغ می نماید و فروشندۀ موفق تری است، کلاس را شاداب تر و با فشار کمتری اداره می نماید، در اجرای برنامه ها از شادی بیشتری بهره می برد ولی اگر بخواهید برای یک مؤسسه، حسابدار استخدام نمایید اگر یک فرد بصری استخدام نمایید مسلّماً به دلیل سرعت در رفتار و فکر، نمی تواند به درستی حساب را دقیق تحویل دهد حتماً باید از یک فرد سمعی استفاده شود چرا که سمعی ها از دقت بیشتری برخوردارند. چون حسابداری به نظم و دقّت بیشتری نیاز دارد، اگر به یک فرد بصری این کار سپرده شود قطعاً دچار اشتباهاتی خواهد شد.

و در آخر یک سؤال مهم؛ و آن این است که آیا می توان شخصیت خود را از آنچه هستیم تغییر دهیم؟ در پاسخ باید گفت: تغيير شخصیت، بسيار مشكل است ولی با تمرین و ممارست می توان بعضی از صفات و ویژگیهای شخصیتی خود را تغییر داد، یعنی ما می توانیم با تمرین های مستمر و همیشگی معایب شخصیتی خود را کنار بزنیم و ویژگی‌های مثبت شخصیت های دیگر را بر خود هموار نماییم و در پایان این که می توان از سیستم‌های ترجیحی برای نفوذ در دیگران بهره برد.

از فواید مهم پی‌بردن به خصوصیات هر تیپ شخصیتی می‌توان به نفوذ کردن در دیگران نام برد و با دیگران به ارتباط مؤثر رسید. راهکار آن اینچنین است که فرد هر تیپ شخصیتی که دارد باید موقتا آن را رها کرده و در زمانی که با مخاطب خود ارتباط ایجاد می‌کند در قالب شخصیتی او فرو رود.

نوشته ادراک‌های حسی Representational Systems اولین بار در روانپژوهی. پدیدار شد.

زبان تن رساتر و با نفوذتر از هر واژۀ گویا و سلیسی که به زبان رانده می شود می باشد. باور کردنی نیست ولی باورش کنید!! زبان بدن چیست؟ زبان صامت، پیام‌های خاموش و بدون آوا می باشد. حال که زبان بدن زبانی صامت، خاموش و بدون گویش است، چگونه می تواند مؤثرتر از واژگان و کلام سخن بگوید.

چه بخواهیم و چه نخواهیم واقعیتی است انکارناپذیر، همان گونه که هر زبان هم گویش دارد و هم گوش کردن، زبان تن نیز در هر دو حوزه مورد بررسی قرار می گیرد. الف) چگونه با زبان تن با دیگران سخن بگوییم؟ How to speak in body language?  ب) چگونه زبان تن دیگران را بخوانیم؟ How to read other’s? هم باید بتوانیم از مخزونات و مکنونات پنهانی و سرّی افراد پرده برداری نماییم و به سرّ درون دیگران پی ببریم و به ما فی الضمیر دیگران آگاه گردیم. از نیات درونی و انگیزه های رمزآلود دیگران با خبر شویم! در واقع ما با آموختن این زبان بین المللی ساکت و صامت می توانیم به احساسات و افکار و اندیشه ها و نگرش‌ها و نیات درونی افراد پی بریم. از طرفی دیگر، می توانیم با این زبان سحرآمیز با دیگران سخن هم بگوییم! سخنان دلنشین، جذاب، مفید، شگفت انگیز و مؤثر که دیگران بدون مقاومت تحت تأثیر پیام های شما شوند.

آری ما انسان‌ها عادت کرده ایم که بیشتر با واژگان سخن بگوییم تو گویی سخن گفتن فقط با زبان سخن گفتن است! و لذا متأسفانه بیشتر پیام‌های ما کلامی است. پیام‌های کلامی در بسیاری از موارد بی تأثیر یا کم تأثیر هستند، پیام‌های کلامی بسیار ضمخت، خشن و نارسا و آزار دهنده و غیرمؤثر می باشند. در حالی که پیام‌های غیرکلامی از لطافت و رسایی حیرت انگیزی حکایت می کنند و بسیار جذاب، آرامش دهنده، مؤثر و مفید می باشند. در بسیاری از موارد پیام‌های کلامی به اعتماد بنفس و شخصیت افراد آسیب می زنند و در افراد مقاومت ایجاد می نمایند، پیام‌های کلامی در بسیاری از ارتباطات انسانی ایجاد مشکل می کنند، به پیام‌ها خدشه وارد می کنند و به عنوان یک پارازیت و noise محسوب می گردند. و ایجاد سو‌ء تفاهم می نمایند!!

پیام‌های کلامی می تواند به راحتی دروغ بگویند، دروغگوترین پیام‌ها، پیام‌های کلامی می باشند دروغ می گویند، فریب می دهند و غیر قابل اعتماد هستند ولی به عکس پیام‌های غیرکلامی صادق هستند، راست می گویند و راستگوترین پیام‌ها را شامل می شوند. هرگز دروغ نمی گویند در واقع نمی توانند دروغ بگویند!! به انسان‌ها اعتماد بنفس و آرامش می دهند. آن‌ها قابل اعتمادند و اعتماد فرد را جلب می نمایند، انسان را از شک و تردید و دودلی بیرون می آورند و به صورت خودآگاه آنچه در درون شما می گذرد را به دیگران نمایش می دهند! همچنین با این زبان می توانید دیگران را بهتر درک نمایید و احساسات و اندیشه های درونی آنها را بخوانید و به دیگران آرامش ببخشید. پیام‌های غیرکلامی اصلاً دروغ گفتن را بلد نیستند و صداقت دارند لذا هرگاه بخواهید وانمودسازی نمایید و دروغ بگویید شما را لو می دهند. این زبان بسیار ملایم، صمیمی، مؤثر، اقناع کننده، برانگیزاننده و الهام بخش می باشد. زبان تن با این که بیش از چند دهه از گسترش آن نمی گذرد ولی قدمتی به طول تاریخ بشر دارد، البته فقط در نیم قرن اخیر بطور رسمی و جدّی مورد توجه قرار گرفته و تحقیقات فراوانی روی آن انجام شده است و پیشرفت قابل توجه و چشمگیری نموده است.

اساساً پیام‌ها به دو قسمت تقسیم می شوند: کلامی verbal و غیرکلامی nonverbal . جالب است بدانید که فقط 7% پیام‌ها کلامی می باشند و 93% دیگر غیرکلامی می باشند، ولی متأسفانه ما از پیام‌های غیرمؤثر کلامی بیشتر استفاده می کنیم و به تذکرات شفاهی می پردازیم و به‌قولی روی اعصاب اطرافیان خود راه می رویم!!

دانشمندان علم ارتباطات تا کنون حدود بیش از یک میلیون و دویست هزار پیام غیرکلامی را شناسائی نموده اند که بخشی از آن ها مثبت بوده و بخش دیگر منفی. مسلّماً پرواضح است که برای ایجاد ارتباط مؤثر باید از پیام‌های غیرکلامی مثبت بهره ببریم و از پیامهای غیرکلامی منفی اجتناب نماییم.

زبان بدن در واقع ترجمان درونی افراد می باشد. زبان تن واگویۀ سرّ درون افراد می باشد. زبان تن بازتاب و انعکاسی است از احساسات و عواطف و اندیشه ها و نیات درونی و نگرش افراد. زبان تن به قدری در ایجاد ارتباط، مؤثر، کارا و مانا می باشد که در جلسۀ اول که به اولین دیدار یا first meeting موسوم است که ما فقط 90 ثانیه فرصت داریم تا ارتباط مؤثر برقرار نماییم، زبان تن می تواند ما را به این مهم یاری دهد.

پیام‌های غیرکلامی، زبان گویای صامت هستند، که به پیام‌های خاموش معروفند، پیام‌های غیرکلامی همان پیامهای گویای مؤثرند.

در انتهای سخن یک هشدار بسیار مهم و آن این که:

وقتی ما از اهمیت و تأثیرات فراوان پیام‌های غیرکلامی سخن به میان می آوریم، منظورمان اصلاً نفی پیام‌های کلامی نیست، بلکه پیام‌های کلامی در جایگاه خود مفید می باشند.

نوشته زبان تن Body Language اولین بار در روانپژوهی. پدیدار شد.

چرا سوء تفاهم بوجود می آید؟ زیرا مخاطب ما دائم با غربال های ذهنی خویش پیام های ما را سَرَند می کند، اما غربال های ذهنی یعنی چه و چه مواردی را شامل می شود؟

غربال های ذهنی شامل هیجانات، اندیشه ها، تفکرات، معلومات، سلیقه ها، علاقمندی ها و… می باشند و همگی جزو فیلترهای ارتباطی هستند و کلّاً شخصیت هر انسان را شامل می گردد، مجموعه ای از تمام این موارد که فیلترهای هر فرد را تشکیل می دهد. غربال ها و سرندهای ذهنی هر فرد مانع از معنی کردن صحیح پیام ها می گردد و این گونه سوء تفاهم بوجود می آید.

لذا ما با غربال های ذهنی خود سخنان و پیام های دیگران را گزینش می نماییم و به پیام های دیگران معنی می دهیم. حال ببینیم فیلترهای ارتباطی چگونه ساخته می شوند؟ فیلترهای ارتباطی در طول سال های اولیۀ زندگی آغاز به تشکیل شدن می نمایند و همواره در سال های بعد نیز به راه خود ادامه می دهند، در واقع مجموعۀ تجارب و حوادث و یافته های ما در طول زندگی، فیلترهای ارتباطی ما را تشکیل می دهند و به مرور فیلترها هم تعدادشان افزایش می یابد و هم گسترش می یابند و هم قوی تر می گردند.

البته فیلترها همواره در معرض تغییر هستند و البته اکثرا تغییر دادن و شکستن یا عبور از آن ها به آسانی صورت نمی گیرد. حال، چرا شکستن و عبور از فیلترهای ارتباطی کار آسانی نیست؟ چرا تغییر دادن فیلترها سخت به نظر می رسد؟ به عبارت دیگر چرا تغییر رفتار، اندیشه ها و هیجانات دیگران کار آسانی نیست؟ پاسخ این است که: چون فیلترهای ارتباطی سریع عمل می کنند و لذا احساس نمی شوند و غیر ارادی به نظر می رسند، و برای تغییر، عبور از آن ها و یا شکستن آن ها به تمرین و ممارست زیادی نیاز دارد.

اما فیلترها در چه مواقعی فعال می شوند؟ در زمان بحران ها و ایجاد استرس های گوناگون زندگی. از اثرات سوء فیلترهای ارتباطی این است که حالت دفاعی و مقاومت ایجاد می نماید و حتی گاهی وابستگی بوجود می آورد و گاهی هم مانع ابراز احساسات فرد می گردد، و بالاخره منجر به قطع ارتباط می گردد. فیلترهای ارتباطی فراوانی وجود دارند که مانع فهم درست پیام ها می گردد ولی ما به اهم آنان که تمام دانشمندان علم ارتباطات به آن اذعان دارند اشاره می نماییم:

1ـ انتقاد (سرزنش)                                      criticizing

2ـ برچسب زدن (نامگذاری)                          name calling

3ـ تشخیص گذاری (ذهن خوانی)                    mind reading

4ـ ستایش همراه با ارزیابی (تمجید مخرب)      praising evaluatively

5ـ دستور                                                 ordering

6ـ تهدید                                                  threatening

7ـ اخلاقی سازی                                        moralizing

8ـ پند و اندرز                                            advising

9ـ طرح سؤالات زیاد و نامناسب                    closed ended questions

10ـ انحراف سازی                                     diverting

11ـ بحث منطقی                                       logical argument

12ـ اطمینان آفرینی                                   reassuring

البته باید توجه داشت که هر فردی دارای هاله های ارتباطی و حریم خصوصی می باشد و هرگونه دخالت و تجاوز به حریم خصوصی خویش را نمی پذیرد. به عبارت دیگر، با هر گونه دخالت و تجاوز به حریم خصوصی افراد در واقع فیلترهای او فعال تر و قوی تر می‌گردد.

تذکر مهمی که حتماً باید به آن توجه نمود این است که بعضی از این فیلترها قبل از ایجاد ارتباط مؤثر مضرند ولی بعد از ایجاد ارتباط مؤثر گاهی یک تکنیک ارتباطی محسوب می گردد. برای مثال استدلال کردن، پس از ایجاد ارتباط مؤثر جزو روش های اقناع کردن و تغییر رفتار محسوب می گردد، و یک تکنیک و روش ارتباط می باشد نه فیلتر!!

آخرین سؤالی که در مورد فیلترهای ارتباطی مطرح است راجع به مخرب بودن آن ها است. چرا فیلترهای ارتباطی مخربند؟ چون حرّیت و آزادگی فرد را زیر سؤال می برند و به حریم خصوصی و هالۀ ارتباطی افراد تجاوز می کنند و لذا مانع از ارتباط مؤثر می گردند:

نازنینی تو ولی در حدّ خویش                                                 الّه الّه پا ننه از حدّ خویش

نوشته فیلترهای ارتباطی Communication Filters اولین بار در روانپژوهی. پدیدار شد.

در هر رابطه ای قطعاً بین دو نفر یا جمعی از افراد، واژگان و کلماتی رد و بدل می گردد، که از جهات گوناگون قابل توجه هستند. درواقع در هر ارتباط رو در رو، چه انفرادی و چه جمعی، برای این که افراد همدیگر را بهتر درک نمایند لازم است به اهمیت پیام‌های کلامی پی برد. هر گونه مبادلۀ رو در رو بین افراد شامل طیف وسیع و پیچیده ای از رفتارها و اطلاعات گوناگون می باشد، البته منهای پیام‌های شفاهی که به عوامل دیگر از جمله پیام‌های غیرکلامی نیازمندند. یعنی پیام‌های شفاهی وقتی مؤثرند که پیام‌های غیرکلامی آن‌ها را تقویت نمایند. به عبارت دیگر واژگان کالبدهای بی‌جانی هستند که با پیام‌های غیرکلامی جان می‌گیرند.

حال به عوامل مؤثر در پیام‌های شفاهی و بیانی اشاره می کنیم از جمله: واژگان، چگونگی سؤال پرسیدن، داستان سرایی، شعر، ضرب المثل، انواع سؤال‌هایی که می توان پرسید، اظهار نظر کردن به موقع و بجا و مواردی که به فرا زبان Para Language مربوط است. از جمله تغییر صدا، فراز و نشیب سخن، لحن، تن صدا و لهجه و… که خود این فرا زبان‌ها از پیام‌های غیرکلامی هستند که به کمک پیام‌های کلامی می آیند.

به هر حال از آنجایی که هیچ شکی وجود ندارد که ارتباط چهره به چهره فرآیند بسیار پیچیده ای است لذا می بایست به پدیدۀ رمزگشائی واژگان بسیار اهمیت داد و مراقب بود که حالت تناقض‏ آمیز پیدا ننماید. هر چند واژگان و کلمات دارای روح و روانی هستند که چیزی جز زبان تن نمی باشد بلکه همان فرا زبان می باشد، زبان تن جان پیام‌های کلامی هستند، تا زبان تن در درون کالبد واژگان و کلمات دمیده نشود واژگان از خود ظهور و بروزی مؤثر نخواهند داشت ولی در نهایت هر ارتباطی شامل دو پیام می باشد، 1) کلامی 2) غیرکلامی. به عبارت دیگر واژگان از آن جهت اهمیت دارند که دقیقاً مَرْکب و وسیلۀ ارائۀ معنی و مفهوم واقعی کلام هستند. یعنی هر ارتباطی دارای واژگان، یا کانال عبور جان کلام یا همان فرا زبان است.

کلمات و واژگان بار تأثیرگذاری دارند، بعضی بار مثبت، بعضی بار منفی و بعضی دیگر بار خنثی دارند بنابراین در ارتباط کلامی باید به بار آن ها توجه نمود. کلمات همان تلقیناتی می باشند که امواجی نیرومند تولید کرده و در زندگی و شکل دادن به آن مؤثرند! جادوی کلام و واژگان، به‌اندازه ای نیرو بخش و انرژی زا می باشد که احساسات و عواطف انسان ها را به شدّت برمی انگیزاند، سخنرانان مشهور جهان با واژگان سحرآمیز خویش مستمعان خود را جادو می کنند؛ آن ها می توانند مستمعین خود را بخندانند، بگریانند، آرامش دهند و یا به خشم آورند. سخنرانان حرفه ای با همین کلمات و واژگان شگفت انگیز خود به آنچه می خواهند می رسند و افراد را به هیجاناتی که مایلند می رسانند.

کلمات ابزاری هستند تأثیرگذار بر ذهن، از طرف دیگر صدای افراد می تواند بسیار مؤثر باشد و جاذبۀ مشخصی ایجاد نماید. کارشناسان می گویند حدود 15% از جاذبه شخصیت انسان به صدای او بستگی دارد. صدای دلنشین باعث ارتباط مؤثر می گردد! واقعیتی بسیار قابل توجه است که هیچ کس قادر نیست در برابر جذابیت سخنران قوی مقاومت نماید!

سخن گفتن کم نظیرترین و متداولترین عملکرد انسان است ولی متأسفانه بسیاری از افراد به گران سنگ بودن این ابزار توجهی ندارند! لذا لازم است که شما الفاظ فصیح، سلیس و روان را به جا و به موقع مورد استفاده قرار دهید. نکتۀ مهم دیگری که در مؤثر صحبت کردن باید توجه نمود، فعالانه گوش کردن می باشد که باید آن را آموخت.

از جمله تکنیک های خوب گوش کردن عبارتند از:

• سؤالات بجا و مناسب پرسیدن
• از مثال های عینی استفاده نمودن.
• تماس چشمی مناسب داشتن
• منویات و مکنونات مخاطب را جابجا ابراز نمودن
• شنیده های مخاطب خود را خلاصه کنید و بیان نمودن.

برای ایجاد صمیمیت چه باید کرد؟

• اسم افراد را بخصوص، اسم کوچک افراد را بخاطر بسپارید و بکار ببرید! مراقب باشید اسم مخاطب خود را اشتباه نکنید حتّی در ادای درست آن توجه کنید، وگرنه غیر صمیمی بنظر خواهید رسید و تأثیر کلام شما را کاهش می دهد.
• به‌محض شنیدن اسم او، سریع اسمش را تکرار کنید، تلاش کنید در مدت صحبت و بویژه حین گفتگو اسم او را بکار ببرید.
• به علایق و سلایق او توجه نمایید، بویژه به علایق مشترک خود با او توجه بیشتری نمایید.
• ایجاد تعادل در صحبت کردن و گوش کردن، اگر به این تعامل توجه نشود مخاطب خسته می شود و یا اگر طرف مقابل زیاد سخن بگوید تعامل غیر مؤثر می گردد!
• تلاش کنید صمیمی، خلاصه و موجز سخن بگویید و از اطاله ی کلام به شدت بر حذر باشید.
• از بازگو کردن مطالب جالب و مورد علاقۀ او غفلت نورزید.
• اظهار امیدواری نمایید تا در آینده با او هم‌صحبت شوید.
• حتماً هنگام خداحافظی اسم او را تکرار نمایید.
• حتماً خود را معرفی نمایید و از معرفی خودتان خجالت نکشید.

حال به مواردی که در تأثیرپذیری سخن اهمیت بسزایی دارد، اشاره می گردد:

• از کلمات مترادف، متضاد، قیاسی و استعاره استفاده نمایید.
• از واژگان منفی بویژه کلمات ترديدآمیز مانند: اگر، اما، ولی، شاید، ممکن است، احتمال دارد، معلوم نیست و… به شدت اجتناب نمایید.
• از جملات کلیشه ای، جملاتی که معمولاً عمومی شده و همه بکار می برند، شما بکار نبرید چون بر اثر کثرت استعمال بی تأثیر شده است.
• گاهی از سکوت و مکث کردن در جملات خود بهره ببرید.
• یکی از اصول ارتباط کلامی، احترام به شایستگی و پتانسیل های نهانی افراد می باشد.
• سلام دادن در ارتباطات کلامی پیام مهر و محبت را در افراد القاء می نماید.
• از بکار بردن واژگان نامأنوس و ناآشنا، پیچیده و غیر متعارف جداً خودداری نمایید. چون تردید و دو دلی را در ارتباط شما ایجاد می نماید.
• از عبارات تأکیدی مثبت استفاده نمایید که یکی از بهترین فرآیندها برای ارتباطات کلامی محسوب می گردد.

نوشته پیام‌های کلامی Verbal Messeges اولین بار در روانپژوهی. پدیدار شد.

ولی در بسیاری از موارد به نظر می رسد که گوش کردن، انفعالی صورت می گیرد یعنی وقتی گوش می کنند به قضاوت و داوری می نشینند و گزینشی برخورد می کنند و پیام گوینده را با فیلترهای ارتباطی خودشان دریافت می کنند یعنی پیام را تقطیع می نمایند و پیام گوینده قربانی فیلترهای شنونده می شود!!

شنیدن با گوش کردن کاملاً متفاوت است، شنیدن یک عمل مکانیکی و فیزیولوژیکی می باشد یعنی فقط با گوش می شنویم ولی وقتی پیامی که به وسیلۀ گوش شنیده می شود و به مغز ارسال می گردد، مغز مشغول پردازش می گردد، اینجاست که تبدیل به گوش کردن می گردد. یعنی گوش کردن یک عمل دینامیکی و یک فرایند پیچیده است که به پیام شنیده شده معنی می دهد. به عبارت دیگر گوش کردن فعال توجه به آنچه که شنیده شده می باشد.

گوش کردن فعال به معنی سکوت مطلق و صمٌ بکمٌ بودن نیست به معنی سکوت صرف داشتن نیست بلکه ممکن است شما در طول صحبت گوینده گاهی گفتگو هم بنمایید. ولی گفتگوی شما در مسیر منویات ذهنی گوینده می باشد. یکی از روش های گوش کردن فعال این است که مطالب گوینده را خلاصه کنید و به او تحویل دهید یعنی مطلب را با ادبیات خود ولی با محتوای گوینده در یک یا دو جمله خلاصه نمایید و به گوینده ارائه دهید که گوینده احساس نماید که شما به او گوش کرده اید به همان گونه که او نظرش بوده، همچنین یک بازخوردی از مطالب او می گیرید و به زبان بی زبانی به گوینده می گویید که من مطالب تو را همان گونه که گفتی و منظورت بوده گرفته ام!

روش دیگر برای گوش کردن فعال، پرسیدن سؤال آن هم سؤالات قیدی می باشد. سؤالات قیدی چیست؟ سؤالات قیدی بر سه قید مهم اشاره می کند 1) قید زمان 2) قید مکان 3) قید حالت. گوینده ممکن است واقعه ای را که برای شما تعریف می کند به مکان، زمان و کیفیت اشاره ننماید! و شما می توانید از این فرصت استفاده کنید.

لذا شما از مکان و زمان و کیفیت واقعه سؤال بپرسید (سؤالات قیدی) روش دیگر پرسیدن سؤال، سؤال طلایی Golden Question می باشد یعنی وقتی که فرد مدت طولانی صحبت کرده و حالا قصد دارد که به صحبت های شنونده توجه نماید ولی شما دوباره با پرسیدن سؤال طلایی، زمام صحبت را به او می سپارید یعنی با گفتن چنین جمله ای سؤال طلایی می پرسید: آیا مطلب دیگری هم داری؟ یعنی دوباره اجازۀ سخن گفتن بیشتر او را صادر می کنید.

پس گوش کردن فعال یعنی وسط حرف گوینده نپریدن، دقیق به حرف های گوینده گوش کردن و اظهار نظر نکردن و مخالفت نکردن در طول گفته های گوینده!! و چون ما قصد داریم با همسر و فرزندان و دیگران ارتباط مؤثر برقرار نماییم، پس باید به این مهم همّت بگماریم.

نوشته گوش کردن فعال Active Listening اولین بار در روانپژوهی. پدیدار شد.